1397/4/16 شنبه

اختصاصی؛

مواد مخدر و مجازات‌های آن

در اصطلاح مواد مخدر به آن دسته از ترکیبات شیمیایی گفته می‌شود که مصرف آنها باعث دگرگونی در سطح هوشیاری و عملکرد مغز شود.

مواد مخدر چیست؟
در اصطلاح مواد مخدر به آن دسته از ترکیبات شیمیایی گفته می‌شود که مصرف آنها باعث دگرگونی در سطح هوشیاری و عملکرد مغز شود.
مادة مخدر نامی عمومی برای انواع مختلفی از داروها و ترکیبات طبیعی و شیمیایی است که اغلب به¬دلیل احتمال ایجاد وابستگی به مصرف، جزو مواد اعتیادآور طبقه‌بندی شده و معمولاً خرید و فروش آن‌ها ممنوع است.
انواع مختلفی از مواد مخدر و اعتیادآور وجود دارند و به¬همین¬دلیل، فرد معتاد در طول زمان، برای ارضا و احیای خود، معمولاً از مادة مخدر مورد مصرف به مخدری قوی‌تر نیازمند می‌شود.

مصرف و استعمال مواد مخدر و اعتیاد
کلمه «استعمال» به¬معنای به کار فراخواندن، به¬کار گرفتن و مصرف کردن است.
استعمال مواد مخدر به مصرف آن برای یک تا دوبار به¬صورت غیر¬مستمر و بدون عادت و وابستگی گفته می-شود که طی آن شخص به¬صورت خوردن، تزریق، تدخین(دود کردن و کشیدن)، نوشیدن یا هر طریق دیگری مواد مذکور را وارد بدن خود می¬کند.
اعتیاد در لغت به¬معنی عادت کردن است. درخصوص اعتیاد به مواد مخدر باید گفت که اعتیاد نوعی «وابستگی» است که اولاً این وابستگی جنبة روانی داشته که به¬واسطة آن شخص پس از مصرف مواد مخدر احساس لذت، آرامش و رضایت خاطر پیدا می¬کند؛ ثانیاً، وابستگی جسمی است که پس از استعمال مکرر مواد مخدر در بدن پدید می¬آید که درصورت عدم استعمال، بدن واکنش¬هایی همچون دردهای جسمی از خود نشان می¬دهد.
اعتیاد از آن جهت بیماری محسوب می‌شود که مصرف مواد مخدر، ساختار مغز و نحوه فعالیت آن را تغییر می‌دهد. تغییراتی که بر اثر مصرف مواد مخدر در مغز انسان به¬وجود می‌آید، ممکن است پایدار و بلند¬مدت باشد و به ایجاد رفتارهایی زیانبار در کسانی که مواد مخدر مصرف می‌کنند منجر شود. اعتیاد کاملاً شبیه به سایر بیماری‌های مزمن همچون بیماری قلبی یا دیابت است؛ چراکه در هر دو این بیماری¬ها، فعالیت عادی و سالم یکی از اندام‌های بدن مختل شده و پیامدهای زیانباری به همراه می‌آورد. باید توجه داشت که این بیماری‌ها قابل پیشگیری و قابل درمان هستند، ولی چنانچه هر¬چه ¬سریع¬تر اقدامی در مورد آنها صورت نگیرد، تا پایان عمر ادامه پیدا خواهند کرد.

تقسیم‌بندی جرایم مرتبط با مواد مخدر
الف- جرم وارد کردن انواع مواد مخدر و روان‌گردان؛ همین که مواد مذکور با هر وسیله¬ای از خارج از کشور به داخل کشور منتقل شود، جرم است. پس معیار اصلی در ورود مواد مخدر، انتقال آن از خارج از مرزهای زمینی، هوایی و دریایی به داخل کشور است.
ب- جرم ارسال مواد مخدر و روان‌گردان؛ عبارت است از فرستادن مواد مخدر، از نقطه¬ای به نقطه دیگر، مانند پست کردن مواد مخدر در داخل کشور. از جمله ویژگی¬های این جرم، این است که عموماً شخص مرتکب در جابه¬جایی مواد مخدر نقشی ندارد و این جابه¬‌جایی با علم و اطلاع یا بدون علم و اطلاع، توسط دیگری صورت می‌گیرد؛ مانند موردی که یک کامیون حامل مواد مخدر به دستور ارسال کننده توسط یک راننده از یک شهر به شهر¬ی دیگر منتقل می¬شود و انتقال مواد مخدر با شخص راننده است. راننده به عنوان حمل¬کننده مواد مخدر قابل تعقیب است و شخصی که او را مأمور این کار کرده است، ارسال¬کننده محسوب می¬شود.
پ- جرم صادر کردن مواد مخدر و روان¬گردان؛ عبارت است از خارج کردن مواد مخدر از مرزهای زمینی، دریایی و هوایی کشور. در این جرم، گاهی انتقال مواد مخدر به خارج از کشور با خود شخص صادرکننده است و گاهی هم به دستور او و توسط دیگری مواد مخدر از کشور خارج می¬شود.
ت- جرم ترانزیت مواد مخدر و روان¬گردان؛ ترانزیت در لغت به معنای عبور و گذر ترجمه شده است. در قانون مبارزه با مواد مخدر، به معنی ممنوع بودن ترانزیت مواد مخدر است؛ یعنی حتی اگر قصد واردکنندۀ مواد مخدر به داخل کشور عبور دادن از کشور و انتقال به کشورهای دیگر باشد، باز هم عمل وی جرم محسوب می¬شود. برای تحقق این جرم باید مواد مخدر از یک نقطۀ مرزی وارد کشور و از نقطۀ مرزی دیگر خارج شود.
ث- جرایم تولید یا ساخت انواع مواد مخدر و روان¬گردان؛ تنها کاشت محصولات برای به¬دست آوردن مادۀ مخدر کافی نیست، بلکه یک رشته عملیات و اقدامات لازم است تا محصول، عنوان ماد¬ۀ مخدر خاصی پیدا کند و آمادۀ مصرف شود. این مراحل عملیات را که منتج به مواد مخدر گوناگون می¬شود، تولید و ساخت مواد مخدر می¬گویند.
ج- حمل مواد مخدر؛ این جرم عبارت است از هرگونه عملی که موجب نقل و انتقال مواد مخدر از نقطه¬ای به نقطه دیگر شود که گاهی با متوسط خود شخص و گاهی با واسطه است. حمل مواد مخدر معمولاً با جاسازی همراه است و جاسازی هم اقسام و اشکال گوناگونی دارد. از ابداعات قانون اصلاحی مبارزه با مواد مخدر این است که اقدام به ساخت یا تهیۀ جاسازی، برای حمل مواد مخدر در وسایل نقلیه را هم به¬عنوان معاونت در جرم، قابل تعقیب و مجازات دانسته است.
چ- جرم نگهداری مواد مخدر؛ نگهداری به¬معنای در اختیار داشتن است، خواه نزد خود شخص و یا در جا و مکان معینی دیگر.
ح- جرم اخفای مواد مخدر و روان¬گردان؛ اخفا به¬معنای پنهان کردن و از نظرها دور کردن است .این جرم عبارت است از هرگونه عمل برای مخفی کردن و دور نگهداشتن آنها از انظار، اعم از آنکه به¬وسیله پوشش خاصی پوشیده شود یا اینکه در جاسازی قرار گیرد یا هر مکان دیگری که از انظار مخفی باشد.
خ- جرم خرید مواد مخدر و روان¬گردان؛ یعنی به¬دست آوردن مواد مخدر، در قبال پرداخت وجه یا هر مال دیگری که براساس عرف، عنوان مال بر آن صدق می¬کند. منظور از خرید، معنا و مفهوم عرفی آن است، نه اصطلاح حقوقی. همین که شخص می داند چه چیزی می¬خرد و در مقابل آن وجه یا مالی پرداخت می¬کند، جرم خرید تحقق پیدا کرده است.
د- جرم فروش مواد مخدر و روان¬گردان؛ این جرم عبارت است از انتقال مواد مخدر به دیگری، در قبال دریافت وجه یا مالی دیگر. برای تحقق فروش به¬طور مستقیم باید مواد مخدر را تصرف کند و از مالکیت شخص فروشنده خارج شود و در اختیار دیگری قرار داده شود؛ بنابراین اگر کسی مواد مخدری را به قصد فروش و برای پیدا کردن مشتری نگهداری کند، اقدام او مادام که مواد مخدر را به دیگری منتقل نکرده است، فروش نخواهد بود.
ذ- جرم در معرض فروش قرار دادن مواد مخدر و روان¬گردان؛ این جرم زمانی است که متهم، مواد مخدر را برای فروش به دیگران عرضه می‌کند. بنابراین، یک مرحله فراتر از نگهداری و یک مرحله پایین‌تر از فروش قرار می¬گیرد و آن زمانی است که افراد در حین معامله مواد مخدر دستگیر می¬شوند و قبل از اینکه فروشنده، مواد را به خریدار تحویل دهد، توسط مأموران دستگیر می¬شود.
ر- جرم توزیع مواد مخدر و روان¬گردان؛ اگر شخص، مواد مخدر را به دیگران منتقل کند و در مقابل آن وجهی دریافت کند، عمل وی فروش خواهد بود، در غیراین¬صورت توزیع بر آن صدق می¬کند. پس این جرم عبارت است از هرگونه عملی که به انتقال و پخش مواد مخدر به سایرین منجر شود. بدون دریافت هرگونه وجه یا مالی از آنها، توزیع از نظر عرفی با یک مرتبه اتفاق نمی‌افتد. عده¬ای از عوامل خرده پا که برای دیگران کار می¬کنند، تنها مأمور به توزیع مواد مخدر هستند؛ یعنی طبق قراری که صاحب اصلی جنس با آنها دارد، وظیفه¬شان در مقابل اجرتی که می¬گیرند، رساندن مواد مخدر به¬دست مشتریان است. این افراد، توزیع¬کنندۀ مواد مخدر هستند، نه فروشنده؛ ولی اگر صاحب جنس، مواد را به این افراد بدهد و بگوید که بروید آنها را بفروشید و خود اشخاص، اقدام به فروش کنند، عمل آنها فروش است نه توزیع.
ز- جرم وارد کردن مواد مخدر به محل نگهداری معتادان؛ منظور قانونگذار از وارد کردن مواد به داخل زندان یا بازداشتگاه یا اردوگاه بازپروری، ورود مواد به داخل محدوده حفاظتی زندان و اردوگاه است. در مواردی که مقدار کمی مواد مخدر به¬وسیلۀ پاکت نامه به زندان ارسال شده و نام دریافت¬کنندۀ پاکت هم در پشت آن درج شده و نام ارسال کننده ذکر نشده باشد، می¬توان گفت که جرم وارد کردن مواد مخدر به داخل زندان - هرچند به وسیلۀ پست - صورت گرفته است، اما ارسال کنندۀ پاکت نامه در صورت شناسایی با همین عنوان تحت تعقیب قرار می¬گیرد. درصورتی¬که فرد زندانی با درخواست خودش مواد مخدر را در داخل پاکت نامه برای او گذاشته و فرستاده باشد، با عنوان معاونت در همین جرم تعقیب می¬شود.
س- جرم استعمال مواد مخدر و اعتیاد به آن؛‌ منظور از استعمال مواد مخدر، هرگونه عملی است که منتهی به ورود مواد مخدر به بدن می¬شود. اشکال مختلفی از استعمال مواد مخدر وجود دارد؛ برای مثال تریاک را عموماً با وسیله¬ای به نام وافور و دود حاصل از سوختن آن را از طریق تنفس، داخل ریه می¬کنند. آنچه از سوختن تریاک باقی می¬ماند، سوخته می¬گویند. برای تحقق استعمال، نیازی نیست که این کار به دفعات و در طول زمان صورت گیرد. به همین جهت، با یک بار کشیدن مواد مخدر، جرم استعمال محقق می¬شود، زیرا استعمال، یک جرم آنی است و در یک لحظه هم که واقع شود، جرم تحقق یافته است.

چه مجازات‌هایی برای مواد مخدر تعیین شده است؟
۱-کشت شاهدانه برای تولید مواد مخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی و نیز کشت خشخاش یا کوکا:
بار اول، ده تا صد میلیون ریال جریمه نقدی.
بار دوم، پنجاه تا پانصد میلیون ریال جریمه نقدی و سی تا هفتاد ضربه شلاق.
بار سوم، صد میلیون تا یک میلیارد ریال جریمه نقدی و یک تا هفتاد ضربه شلاق و دو تا پنج سال‌حبس.
بار چهارم، اعدام.
2- نگهداری، مخفی کردن و یا حمل بذر یا گرز خشخاش یا بذر یا برگ کوکا و یا بذر شاهدانه:
یک میلیون تا 30 میلیون ریال جریمه نقدی‌ و یک تا هفتاد ضربه شلاق (در مورد بذر شاهدانه، باید قصد تولید مواد مخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی از آنها احراز شود.)
3- وارد یا نحوی صادر یا ارسال کردن یا تولید، ساخت، توزیع یا فروش یا در معرض فروش قرار دادن بنگ، چرس، گراس، تریاک، شیره، سوخته، تفاله تریاک و یا دیگر مواد مخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی:
-تا پنجاه گرم، تا چهار میلیون ریال جریمه نقدی و تا پنجاه ضربه شلاق.
-بیش از پنجاه گرم تا پانصد گرم، از چهار میلیون تا پنجاه میلیون ریال جریمه نقدی و بیست تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و در¬صورتی¬که دادگاه لازم ‌بداند، تا سه سال حبس.
-بیش از پانصد گرم تا پنج کیلوگرم، از پنجاه میلیون ریال تا دویست میلیون ریال جریمه نقدی و پنجاه تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و سه تا پانزده سال‌حبس.
-بیش از پنج کیلوگرم، اعدام و مصادره اموال ناشی از همان جرم
۴-خرید، نگهداری، مخفی یا حمل تریاک و دیگر مواد مذکور در مادة قبلی:
-تا پنجاه گرم، تا سه میلیون ریال جریمه نقدی و تا پنجاه ضربه شلاق.
- بیش از پنجاه گرم تا پانصد گرم، پنج تا پانزده میلیون ریال جریمه نقدی و ده تا هفتاد و چهار ضربه شلاق.
- بیش از پانصد گرم تا پنج کیلوگرم، پانزده میلیون تا شصت میلیون ریال جریمه نقدی و چهل تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و دو تا پنج سال حبس.
- بیش از پنج کیلوگرم تا بیست کیلوگرم، شصت تا دویست میلیون ریال جریمه نقدی و پنجاه تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و پنج تا ده سال حبس و در‌صورت تکرار برای بار دوم، علاوه بر مجازات¬های مذکور، به¬جای جریمه، مصادره اموال ناشی از همان جرم و ‌برای بار سوم، اعدام و مصادره اموال ناشی از همان جرم
۵- معد ساختن یا مورد ‌استفاده قرار دادن واحد صنعتی، تجاری، خدماتی و یا محل مسکونی خود برای انبار کردن، تولید و یا توزیع مواد مخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی یا بدین¬منظور آنها را در اختیار دیگری دادن :
- لغو موافقت اصولی ‌و پروانه بهره¬برداری واحد صنعتی یا جواز کسب واحد تجاری و خدماتی مربوط و ضبط ‌واحد یا واحدهای مذکور در این مادة به نفع دولت.
۶- دایر و یا اداره کردن مکانی به¬منظور استعمال مواد مخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی:
پنج میلیون تا ده میلیون ریال جریمه نقدی و بیست تا هفتاد و چهار ضربه‌ شلاق و یک تا دو سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی. مجازات تکرار این جرم، دو تا چهار برابر مجازات بار اول خواهد بود و درصورتی که مکان مذکور در این مادة واحد تولیدی یا تجاری و یا خدماتی باشد علاوه بر مجازات مقرر در این مادة، موافقت اصولی و پروانه ‌بهره¬برداری واحد تولیدی و نیز پروانه کسب واحد تجاری و خدماتی مربوط به مدت یک سال از اعتبار می‌افتد و در صورت تکرار جرم، واحد مذکور به‌نفع دولت ضبط می‌شود.

مجازات معتادان
معتادانی که اعتیاد را ترک یا درمان نکنند مجرمند و معتادان به مواد مخدر و روان‌گردان و متجاهر به اعتیاد و متخلف از تکالیف ناظر بر ترک اعتیاد به حبس از نود و یک روز تا شش‌ماه مجازات می‌شوند.

استعمال مواد مخدر توسط افراد غیر معتاد
استعمال مواد مخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی توسط افراد غیرمتعاد جرم است و این افراد به بیست تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و یک میلیون تا پنج میلیون ریال جزای نقدی و یا به پنجاه تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و دو تا ده میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شوند.

مجازات پناه یا فراری دادن به معتاد تحت تعقیب
پناه یا فرار دادن متهم موضوع این قانون که تحت تعقیب یا در حین دستگیری است یا همکاری در پناه دادن یا فرار دادن او:
-در هر مورد، شخص به یک پنجم تا یک دوم مجازات جرمی که متهم به آن را فرار یا پناه داده است محکوم می‌شود.
‌-در مورد حبس ابد و اعدام مرتکب به ترتیب به چهار تا ده سال حبس و ده تا پانزده سال حبس و از سی تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم می‌شود.
-درصورتی¬که مرتکب از مأموران انتظامی و یا مأموران زندان و یا از مأموران قضایی باشد، علاوه بر مجازات مذکور، از خدمات دولتی نیز‌ منفصل می‌شود.

 
 
امتیاز دهی
 
 

آرشیو اخبار

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به سازمان قضائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران می باشد

Guest (portalguest)


اجرا با : پورتال سازمانی سیگما